Nowe standardy emisji spalin


Od 1 stycznia 2021 r. na terenie Unii Europejskiej obowiązuje nowa norma emisji spalin – Euro 6D ISC-FCM. Nie ogranicza się ona tylko do kwestii czystości, ale zakłada też obowiązek monitorowania poziomu spalania. Stopniowe zmniejszanie limitów emisji spalin wpisane jest w konsekwentnie realizowaną politykę UE w zakresie ograniczenia emisji gazów cieplarnianych.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/8421 nakłada na państwa członkowskie obowiązek realizacji celu Unii, jakim jest zmniejszenie do 2030 r. emisji gazów cieplarnianych o 40% poniżej poziomów z 2005 r. Odnosi się to do sektorów, które nie są objęte unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji2.

Znaczna część emisji z tych sektorów pochodzi właśnie z transportu drogowego. Co więcej, wykazuje tendencję wzrostową i utrzymuje się znacząco powyżej poziomów z roku 1990. Dalszy wzrost emisji w tym obszarze może w konsekwencji zniwelować redukcje osiągnięte przez inne sektory w ramach walki ze zmianą klimatu. Z tego powodu Komisja Europejska podejmuje kolejne kroki, żeby ograniczyć zanieczyszczenia powodowane przez samochody traktując tę kwestię priorytetowo.

Nowa norma emisji spalin Euro 6D ISC-FCM

Wejście w życie nowej normy emisyjnej nie jest zaskoczeniem. Jej wprowadzenie było zaplanowane dużo wcześniej. Wystarczy wspomnieć, że już od 2018 r. w Unii Europejskiej obowiązywał standard Euro 6D-TEMP (od słowa temporary), który z założenia od 1 stycznia 2021 r. miał wejść w pełnym zakresie, już jako Euro 6D ISC-FCM. Pomimo zdecydowanego sprzeciwu branży motoryzacyjnej i szalejącej pandemii termin ten nie uległ zmianie.

Co oznacza skrót ISC-FCM? ISC (In-Service Conformity) stanowi potwierdzenie, że emisja szkodliwych substancji podczas normalnego użytkowania będzie zgodna z wynikami badań homologacyjnych. Natomiast FCM (Fuel Consumption Monitoring) odnosi się do obowiązku wyposażenia każdego pojazdu zarejestrowanego po 1 stycznia 2021 r. w urządzenie monitorujące zużycie paliwa czy wykorzystanie energii elektrycznej (w samochodach z silnikami elektrycznymi). Nowa norma obowiązuje wszystkich producentów samochodów osobowych. Dla pojazdów ciężarowych nowe zasady zaczną obowiązywać od 2022 r.

Indywidualny poziom emisji dwutlenku węgla

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/6313 regulujące normy emisji CO2­ stanowi, że do 31 października każdego roku Komisja Europejska publikuje w drodze aktów wykonawczych wykaz zawierający m.in. docelowy indywidualny poziom emisji i średni indywidualny poziom emisji CO2 w poprzednim roku kalendarzowym dla każdego producenta. Wykaz ten zawiera również różnicę między średnim indywidualnym poziomem emisji CO2 danego producenta w poprzednim roku kalendarzowym a jego docelowym indywidualnym poziomem emisji w tym samym roku. W wykazie wskazuje się również, czy producent spełnił docelowe indywidualne poziomy emisji w odniesieniu do poprzedniego roku kalendarzowego.

Ograniczenia emisji CO2­

W 2020 r. średnia emisja dwutlenku węgla dla pojazdów sprzedanych przez poszczególne marki musiała być niższa niż 120 g/km. Od 1 stycznia 2021 r. limit ten został obniżony do 95 g/km. Należy przy tym pamiętać, że ta wysokość jest także nieco inna dla poszczególnych producentów. Uzależnione jest to między innymi średnią masą produkowanych pojazdów. Przykładowo dla Daimlera produkującego większe i cięższe samochody limit emisji CO2 wynosi 103 g/km. Producenci mający w swojej ofercie więcej mniejszych aut, jak na przykład Peugeot i FCA (Fiat Chrysler Automobiles), będą musieli osiągnąć wynik emisyjny poniżej 91 g/km. Upraszczając, im cięższe pojazdy się produkuje, tym w praktyce wyższy jest limit emisji dwutlenku węgla.

Ograniczenie średniej emisji CO2 na poziomie 95 g/km jest najbardziej rygorystyczne na świecie. Dla porównania, w 2021 r. limit ten w Stanach Zjednoczonych wynosi 125 g/km, w Japonii 122 g/km, a w Chinach 117 g/km.

W przypadku tlenków azotu (NOx) dopuszczalny poziom emisji badany w testach laboratoryjnych jest taki sam dla nowej i poprzedniej normy. Wynosi 80 mg/km dla diesli oraz 60 mg/km dla silników benzynowych. Różnica powstaje natomiast przy pomiarach w testach drogowych. Norma Euro 6D TEMP pozwalała na przekroczenie dozwolonego poziomu emisji o współczynnik wynoszący 2,1. Od 1 stycznia 2021 r. współczynnik ten wynosi 1,43 i ma być obniżany w kolejnych latach aż do zrównania wyników laboratoryjnych z drogowymi.

Poniższa tabela pokazuje, jaka jest różnica w maksymalnym poziomie emisji tlenków azotu pomiędzy omawianymi normami.

emisja spalin

Opłaty

Zgodnie z artykułem 8 rozporządzenia 2019/631 Komisja Europejska nakłada na producenta opłatę, jeśli jego średni indywidualny poziom emisji CO2 przekroczy określony dla niego poziom docelowy. Producenci niespełniający norm emisji CO2 narażają się na konieczność zapłaty wysokich opłat nakładanych przez Komisję Europejską. Wynoszą one 95 euro za każdy gram dwutlenku węgla emitowany ponad limit i są naliczane od każdego sprzedanego samochodu. Co ciekawe, wpływy z opłat traktuje się jako dochód budżetu ogólnego Unii.

Skutki naruszenia limitu emisji CO2 dotkliwie odczuł w ostatnim czasie Volkswagen, którego limit na 2020 rok wynosił 99,3 g/km. Koncernowi nie udało się osiągnąć tego celu i zamknął rok na poziomie emisji 99,8 g/km. Pół grama wydaje się niewielką różnicą, jednak przy wolumenie sprzedaży pojazdów tej marki opłata nałożona przez Komisję Europejską była bardzo wysoka i wyniosła ponad 100 mln euro.

Ułatwienia dla branży

Regulacje unijne premiują produkcję pojazdów niskoemisyjnych (poniżej 50 g CO2/km). Pozwala to obniżyć wyniki całej floty danego producenta, a w konsekwencji uniknąć opłat z tytułu przekroczenia norm emisji CO2. Rozporządzenie 2019/631 przewiduje, że każdy nowy niskoemisyjny samochód osobowy w 2021 r. liczy się jako 1,67 samochodu. Współczynnik ten w 2020 r. wynosił 2, a w 2022 r. spadnie natomiast do 1,33. Ma to znaczący wpływ na poziom sprzedaży samochodów elektrycznych i z napędem hybrydowym.

Art. 10 rozporządzenia 2019/631 przewiduje natomiast możliwość odstępstwa od docelowych indywidualnych poziomów emisji. Zgodnie z tym przepisem producent wytwarzający mniej niż 10 000 nowych samochodów osobowych lub 22 000 nowych lekkich pojazdów użytkowych zarejestrowanych w Unii w jednym roku kalendarzowym może złożyć wniosek o udzielenie odstępstwa od limitów (na okres maksymalnie 5 lat). Warunkiem jest, by producent ten:

  • nie był częścią grupy producentów powiązanych; lub
  • był częścią grupy producentów powiązanych, która jest odpowiedzialna łącznie za mniej niż 10 000 nowych samochodów osobowych lub 22 000 nowych lekkich pojazdów użytkowych zarejestrowanych w Unii w jednym kalendarzowym; lub
  • był częścią grupy producentów powiązanych, ale prowadził własny zakład produkcyjny i ośrodek projektowy.

Rozporządzenie 2019/631 umożliwia tworzenie grup przez producentów, którzy nie skorzystali z ww. odstępstwa. Są one w praktyce efektywnym kosztowo sposobem na osiągnięcie docelowych poziomów emisji. Średnie limity są w takim przypadku liczone wspólnie dla całej grupy, ponieważ jest ona traktowana jako jeden producent. Jest to rozwiązanie szczególnie korzystne dla producentów, którzy nie mają w swojej ofercie pojazdów z silnikami elektrycznymi lub hybrydowymi. Przykładem może być połączenie flot FCA z Teslą, dzięki któremu włosko-amerykański koncern skutecznie obniżył dopuszczalną emisję CO2 w swoich pojazdach do poziomu mieszczącego się w docelowej normie.

Wyjątki

Nowe normy emisji spalin nie obowiązują wszystkich pojazdów. Istnieje niewielka grupa wyjątków, które nie muszą spełniać wyśrubowanych standardów. Mowa tutaj o bankowozach i pojazdach do przewozu osób niepełnosprawnych. Producenci pojazdów, których rejestracja nie przekracza poziomu 1 000 sztuk rocznie, są całkowicie zwolnieni z obowiązku stosowania docelowych indywidualnych poziomów emisji oraz z opłat z tytułu przekroczenia poziomu emisji CO2.

Co dalej?

Komisja Europejska zakłada, że w 2050 r. na terytorium Unii Europejskiej poruszać się będą już wyłącznie pojazdy zeroemisyjne. Już teraz planowane jest natomiast wprowadzenie kolejnej normy – Euro 7. Nie jest jeszcze znana data jej wejścia w życie, jednak prace już trwają i przewiduje się, że jej wprowadzenie może nastąpić do końca 2025 r. Specjaliści Komisji Europejskiej analizują dane dotyczące emisji i spalania, a wnioski z tych badań mają ukazać się w czerwcu 2021 r. Następnie zaczną się prace nad ustaleniem stosownych norm.

Michał Nowak, adwokat, praktyka prawa pracy kancelaria Wardyński i Wspólnicy

dr Dominik Wałkowski, adwokat, praktyka prawa ochrony środowiska kancelarii Wardyński i Wspólnicy

dr Szymon Kubiak, radca prawny, praktyka prawa pracy kancelarii Wardyński i Wspólnicy


1 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/842 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie wiążących rocznych redukcji emisji gazów cieplarnianych osiąganych przez państwa członkowskie od 2021 r. do 2030 r. przyczyniających się do działań w dziedzinie klimatu w celu wywiązania się z zobowiązań wynikających z Porozumienia paryskiego oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 525/2013.

2 Ustanowione dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/87/WE z dnia 13 października 2003 r. ustanawiającą system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych w Unii oraz zmieniającą dyrektywę Rady 96/61/WE.

3 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/631 z dnia 17 kwietnia 2019 r. określające normy emisji CO2 dla nowych samochodów osobowych i dla nowych lekkich pojazdów użytkowych oraz uchylające rozporządzenia (WE) nr 443/2009 i (UE) nr 510/2011.