Zgłoszenie zamiaru koncentracji do Prezesa UOKiK

 
 

Zasady dotyczące kontroli koncentracji w Polsce zostały określone w ustawie z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów.

Organem właściwym w sprawach uregulowanych w tej ustawie jest Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Kiedy istnieje obowiązek zgłoszenia?

W rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów koncentracją jest:

  • przejęcie przez jednego lub większą liczbę przedsiębiorców, w drodze zakupu lub objęcia praw udziałowych (udziałów lub akcji) lub innych papierów wartościowych, lub w jakikolwiek inny sposób bezpośredniej lub pośredniej kontroli nad jednym lub większą liczbą przedsiębiorców,
  • utworzenie przez przedsiębiorców wspólnego przedsiębiorcy,
  • połączenie dwóch lub większej liczby przedsiębiorców, lub
  • nabycie przez przedsiębiorcę części mienia (aktywów) innego przedsiębiorcy, jeżeli obrót realizowany przez nabywane mienie w Polsce w którymkolwiek z 2 lat obrotowych poprzedzających zgłoszenie przekroczył równowartość 10 milionów euro.

Zamiar koncentracji podlega zgłoszeniu Prezesowi UOKiK, jeżeli łączny obrót zrealizowany przez wszystkich przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji bezpośrednio oraz ich grupy kapitałowe:

  • przekroczył równowartość 1 miliarda euro na świecie, lub
  • przekroczył równowartość 50 milionów euro w Polsce

w roku finansowym poprzedzającym zgłoszenie.

Brak obowiązku zgłoszenia i wyłączenia

Zamiar koncentracji polegającej na przejęciu kontroli nie podlega zgłoszeniu, jeżeli obrót w Polsce przedsiębiorcy (lub przedsiębiorców), nad którym przejmowana jest kontrola (tzw. przedmiot transakcji):

  • nie przekroczył równowartości 10 milionów euro w żadnym z 2 lat poprzedzających planowaną transakcję.

Zamiar koncentracji podlega wyłączeniu z obowiązku zgłoszenia w przypadku:

  • transakcji wewnątrzgrupowych (transakcji w ramach jednej grupy kapitałowej),
  • czasowego nabycia lub objęcia przez instytucję finansową udziałów lub akcji innego przedsiębiorcy w celu ich dalszej odsprzedaży w ciągu jednego roku, pod warunkiem niewykonywania praw udziałowych w tym okresie (z wyjątkiem głosowania w sprawie prawa do dywidendy oraz w sprawie przygotowania odsprzedaży praw udziałowych),
  • czasowego nabycia lub objęcia udziałów lub akcji innego przedsiębiorcy w celu zabezpieczenia wierzytelności (pod warunkiem niewykonywania w tym czasie praw udziałowych – z wyłączeniem praw umożliwiających sprzedaż tych udziałów lub akcji), oraz
  • koncentracji następującej w ramach postępowania upadłościowego (z wyłączeniem sytuacji, w której przedsiębiorca zamierzający przejąć kontrolę jest konkurentem lub należy do grupy kapitałowej, do której należą konkurenci przedsiębiorcy przejmowanego (będącego przedmiotem transakcji).

Postępowanie przed Prezesem UOKiK – wydanie zgody na koncentrację

Strony transakcji podlegającej procedurze zgłoszenia powinny powstrzymać się z dokonaniem transakcji do czasu wydania decyzji przez Prezesa UOKiK lub do czasu upływu terminu na rozpatrzenie sprawy przez ten organ (tj. 2 miesięcy oraz dodatkowego czasu, w którym Prezes UOKiK oczekuje na dodatkowe informacje i dokumenty).

W ramach postępowania poprzedzającego wydanie decyzji zezwalającej na koncentrację Prezes UOKiK bada, czy koncentracja nie doprowadzi do istotnego ograniczenia konkurencji na rynku. Prezes UOKiK może wydać decyzję zakazującą koncentracji wyłącznie w sytuacji, gdy koncentracja w znacznym stopniu ogranicza konkurencję, co w szczególności ma miejsce w przypadku powstania lub umocnienia pozycji dominującej na rynku. Jeżeli planowana transakcja rodzi istotne zastrzeżenia na gruncie przepisów o ochronie konkurencji, Prezes UOKiK może wskazać warunki, które powinny zostać spełnione przez uczestników transakcji w celu uzyskania zgody na koncentrację.

Problematyka tzw. okresu przejściowego

W przypadku konieczności dokonania zgłoszenia zamierzonej koncentracji strony z reguły decydują się na podzielenie transakcji na dwa etapy. Pierwszym z nich jest zawarcie umowy przedwstępnej lub zobowiązującej pod warunkiem zawieszającym (tzw. podpisanie – signing). Drugim, następującym po pozytywnym zakończeniu postępowania przed Prezesem UOKiK, jest podpisanie umowy przyrzeczonej lub rozporządzającej (tzw. zamknięcie – closing).

Bez względu na przyjętą konstrukcję transakcji rozłożenie jej na etapy powoduje, że pomiędzy wynegocjowaniem przez strony warunków transakcji i podpisaniem, a zamknięciem i związanym z tym przejściem przedmiotu transakcji na nabywcę upływa pewien czas, nazywany często „okresem przejściowym” (interim period). W okresie tym nabywca z jednej strony nie ma i nie może mieć formalnego wpływu na przedmiot transakcji (tzn. nie może np. prowadzić spraw nabywanej spółki ani nią zarządzać), z drugiej natomiast strony z oczywistych powodów zależy mu na uzyskaniu gwarancji, że nabędzie przedmiot transakcji w stanie przynajmniej niepogorszonym w stosunku do chwili podpisywania pierwszej umowy.

W konsekwencji, w celu zabezpieczenia interesów nabywcy, kluczowe jest odpowiednie uregulowanie w dokumentach transakcyjnych kwestii funkcjonowania przedmiotu transakcji w okresie przejściowym, z uwzględnieniem przepisów dotyczących ochrony konkurencji.

Jedynie na marginesie należy zauważyć, że w przypadku transakcji międzynarodowych, tj. w szczególności takich, w których uczestniczy większa liczba podmiotów z różnych państw (lub które takich podmiotów dotyczą), może istnieć obowiązek dokonania zgłoszenia do Komisji Europejskiej.