Postępowanie odwoławcze

 
 

Podatnik niezadowolony z rozstrzygnięcia w swojej sprawie ma prawo wnieść do właściwego organu, w określonym terminie, odpowiedni środek zaskarżenia.

Podstawą prawną do wniesienia odwołania, zażalenia są przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

Podstawą prawną do wniesienia skargi oraz skargi kasacyjnej są przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Odwołanie/zażalenie

Podatnik ma prawo wnieść odwołanie od decyzji oraz, w przypadkach wskazanych w ustawie, zażalenie na postanowienie wydane przez organ pierwszej instancji.

O swoich prawach podatnik winien zostać pouczony przez organ podatkowy w wydanej decyzji bądź postanowieniu.

Należy pamiętać, że od decyzji bądź postanowienia wydanego w pierwszej instancji służy stronie odpowiedni środek odwoławczy tylko do jednej instancji.

Odwołanie od decyzji, odpowiednio zażalenie na postanowienie, co do zasady, wnosi się do organu odwoławczego wyższego stopnia za pośrednictwem organu, który wydał skarżoną przez podatnika decyzję lub postanowienie.

Jeśli organ podatkowy stwierdzi braki formalne w składanym przez podatnika środku zaskarżenia, podatnik zostanie wezwany do ich uzupełnienia w wyznaczonym terminie. Brak działania ze strony podatnika spowoduje, że złożone pismo zostanie pozostawione bez rozpatrzenia.

Organami pierwszej instancji są:

  • naczelnik urzędu skarbowego;
  • naczelnik urzędu celnego;
  • wójt, burmistrz lub prezydent miasta;
  • starosta;
  • marszałek województwa.

Organami wyższego stopnia (odwoławczymi) są:

  • dyrektor izby skarbowej;
  • dyrektor izby celnej;
  • samorządowe kolegium odwoławcze.

Składając odwołanie od decyzji, należy pamiętać, że powinno ono zawierać zarzuty przeciwko decyzji, określać istotę oraz zakres żądania podatnika, stanowiącego przedmiot postępowania, jak również wskazywać dowody uzasadniające żądanie podatnika.

Na etapie postępowania odwoławczego podatnikowi przysługuje prawo wniesienia wniosku, na podstawie którego organ podatkowy może przeprowadzić rozprawę. Na rozprawie podatnik będzie mógł złożyć wyjaśnienia, zgłosić żądania, propozycje i zarzuty, jak również przedstawić organowi podatkowemu swoje dowody na poparcie prezentowanego stanowiska.

W przypadku złożenia odwołania podatnikowi przysługuje prawo wycofania go, w każdym stadium postępowania odwoławczego, jednak tylko przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Po tej dacie cofnięcie odwołania staje się niemożliwe.

Organ podatkowy może odmówić wycofania odwołania, jeżeli uzna, że zachodzi prawdopodobieństwo pozostawienia w mocy decyzji, która jest dotknięta wadami prawnymi.

Wniesione prawidłowo odwołanie organ pierwszej instancji przekazuje wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu wyższego stopnia, z zastrzeżeniem wypadku, kiedy sam wyda nową decyzję, którą uchyli bądź zmieni decyzję wydaną uprzednio w sprawie.

Na tym etapie postępowania odwoławczego organ podatkowy, przekazując sprawę, jest obowiązany również ustosunkować się do zarzutów przedstawionych przez podatnika w odwołaniu i poinformować go jako stronę postępowania o sposobie ustosunkowania się do przedstawionych przez niego zarzutów w odwołaniu. Gwarantuje to podatnikowi prawo czynnego udziału w postępowaniu.

Podatnik ma prawo wnieść odwołanie od decyzji organu podatkowego w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

O prawie i terminie wniesienia odwołania podatnik powinien zostać pouczony w decyzji.

Zażalenie jest, co do zasady, środkiem odwoławczym od postanowienia wydanego przez organ podatkowy.

Należy pamiętać, że postanowienie w przeciwieństwie do decyzji nie rozstrzyga o istocie sprawy, z wyjątkiem przypadków wskazanych w ustawie Ordynacja podatkowa.

Podatnik powinien pamiętać, że postanowienie, od którego służy zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, zawsze powinno zostać mu doręczone na piśmie.

Podatnik, który pragnie wzruszyć postanowienie mające charakter ostateczny, może wystąpić do organu podatkowego w jednym z trzech trybów nadzwyczajnych, składając wniosek o wznowienie postępowania, o stwierdzenie nieważności postanowienia albo o uchylenie lub zmianę postanowienia.

Na postanowienia, z zastrzeżeniem przypadków wskazanych w Ordynacji podatkowej, podatnikowi przysługuje złożenie zażalenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia.

O prawie i terminie wniesienia zażalenia podatnik powinien zostać pouczony w postanowieniu.

Skarga

Podatnik, który jest niezadowolony z decyzji bądź postanowienia wydanych przez organ drugiej instancji (np. dyrektora izby skarbowej), ma prawo je zaskarżyć poprzez złożenie skargi do właściwego miejscowo wojewódzkiego sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, który wydał skarżone rozstrzygnięcie, a więc organu podatkowego wyższego stopnia.

Tak jak w przypadku decyzji lub postanowienia wydanego przez organ pierwszej instancji, podatnik winien zostać pouczony przez organ wydający zaskarżone pisma o możliwości złożenia skargi.

Podatnik sam może przygotować skargę i występować w swojej sprawie na rozprawie przed wojewódzkim sądem administracyjnym, ponieważ nie ma żadnych szczególnych regulacji, które przewidywałyby w tym zakresie obowiązek reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika.

Niemniej jednak podatnik przy sporządzaniu skargi musi pamiętać, że powinna ona czynić zadość wymaganiom stawianym pismom w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać:

  • wskazanie sądu, do którego jest skierowana skarga, dane podatnika składającego skargę, jak również informacje dotyczące pełnomocnika, jeżeli taki został ustanowiony w sprawie;
  • wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności;
  • oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy;
  • określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego, przez które należy rozumieć wskazanie naruszenia prawa materialnego oraz proceduralnego, w tym:
  • przez naruszenie prawa proceduralnego rozumiemy cały obszar postępowania lub bezczynności organu podatkowego, który naszym zdaniem (na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej) został naruszony w trakcie postępowania prowadzonego przez organ podatkowy,
  • przez naruszenie prawa materialnego należy rozumieć regulacje dotyczące zasad, zgodnie z którymi podatnik był zobowiązany uiścić należny podatek;
  • podpis podatnika;
  • listę załączników, jeżeli są załączniki do skargi.

Skargę należy złożyć w dwóch egzemplarzach.

Podatnik powinien pamiętać, że skargę należy opłacić. Taka opłata sądowa jest nazywana wpisem od skargi i może mieć charakter stały bądź stosunkowy.

Jeżeli podatnik zdecyduje się na samodzielne wniesienie skargi, brak wpisu od skargi będzie skutkował jedynie wezwaniem przez sąd administracyjny do jego uiszczenia w wyznaczonym, zwykle siedmiodniowym terminie.

Skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego podatnik powinien złożyć w terminie 30 dni, licząc od dnia doręczenia mu rozstrzygnięcia, tj. decyzji bądź postanowienia organu podatkowego drugiej instancji. Termin ten ma charakter nieprzywracalny. Skarga jest składana za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję.

Konsekwencją przekroczenia terminu będzie bezskuteczność.

O prawie i terminie wniesienia skargi podatnik powinien zostać pouczony w decyzji lub postanowieniu.

Skarga kasacyjna

Od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje podatnikowi skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednak w tej sytuacji niezbędna będzie pomoc radcy prawnego, adwokata bądź doradcy podatkowego.